Sau giai đoạn trầm lắng kéo dài từ 2022 đến 2025, thị trường mua bán và sáp nhập (M&A) đang bước vào một chu kỳ mới, trong đó trọng tâm không còn nằm ở số lượng giao dịch hay quy mô thương vụ, mà dịch chuyển rõ rệt sang chất lượng tài sản, khả năng tạo dòng tiền và năng lực vận hành của doanh nghiệp. Năm 2026 vì vậy được dự báo không phải là giai đoạn bùng nổ M&A theo chiều rộng, mà là thời điểm tái cấu trúc sâu và chọn lọc, đóng vai trò nền móng cho một chu kỳ M&A bền vững hơn trong trung và dài hạn.
Nhìn Lại 2025: Thị Trường Giảm Nhiệt Nhưng Không Mất Đà
Trong năm 2025, hoạt động M&A tại Đông Nam Á nhìn chung duy trì trạng thái thận trọng do tác động đồng thời của mặt bằng lãi suất toàn cầu cao, sự chênh lệch lớn trong kỳ vọng định giá giữa bên mua và bên bán, cùng với các rủi ro địa chính trị và pháp lý kéo dài. Tuy nhiên, tại Việt Nam, thị trường vẫn giữ được sự ổn định tương đối nhờ sự xuất hiện của một số thương vụ quy mô lớn, được dẫn dắt bởi các nhà đầu tư chiến lược trong khu vực và quốc tế, cho thấy sức hút nền tảng của các tài sản có chất lượng.
Trong 10 tháng năm 2025, tổng giá trị giao dịch M&A công bố đạt khoảng 2,3 tỷ USD với 218 thương vụ, phản ánh xu hướng nhà đầu tư thẩm định kỹ lưỡng hơn, đặt trọng tâm vào khả năng tạo dòng tiền và áp dụng mức định giá thận trọng hơn so với các giai đoạn trước. Quy mô giao dịch trung bình giảm so với giai đoạn 2023–2024 cho thấy thị trường đang quay trở lại mặt bằng thực chất hơn, với hoạt động sôi động chủ yếu ở phân khúc doanh nghiệp trung cấp thay vì các thương vụ định giá cao dựa trên kỳ vọng tăng trưởng.
Nhà Đầu Tư Trong Nước Giữ Vai Trò Trụ Cột
Một đặc điểm nổi bật của thị trường M&A Việt Nam là vai trò ngày càng rõ nét của nhà đầu tư trong nước khi vốn nội chiếm hơn 30% tổng giá trị giao dịch trong năm 2025, phản ánh sự trưởng thành của các tập đoàn và doanh nghiệp Việt trong chiến lược mở rộng thông qua M&A. Song song với đó, các nhà đầu tư đến từ Singapore, Nhật Bản, Mỹ và Hàn Quốc vẫn duy trì sự hiện diện tích cực, đặc biệt trong các thương vụ lớn và mang tính chiến lược cao, cho thấy niềm tin dài hạn của nhà đầu tư khu vực đối với triển vọng tăng trưởng trung và dài hạn của Việt Nam vẫn được giữ vững bất chấp những biến động của bối cảnh toàn cầu.
Bốn Xu Hướng Sẽ Định Hình Hoạt Động M&A Trong Năm 2026
1. Quay Trở Lại Giá Trị Cốt Lõi Và Dòng Tiền Ổn Định
Xu hướng nổi bật nhất của M&A trong năm 2026 là sự dịch chuyển rõ rệt về các doanh nghiệp có khả năng tạo dòng tiền ổn định và bền vững, thay vì những câu chuyện tăng trưởng dựa trên kỳ vọng. Dòng vốn được dự báo sẽ tập trung nhiều hơn vào các lĩnh vực có nhu cầu rõ ràng, mô hình kinh doanh đã được kiểm chứng và khả năng chống chịu tốt trước chu kỳ kinh tế như y tế, giáo dục – đào tạo, logistics, hạ tầng dịch vụ và năng lượng bền vững, nơi hiệu quả vận hành và tính ổn định được đặt lên hàng đầu.
2. “Flight To Quality” – Ưu Tiên Chất Lượng Thay Vì Quy Mô
Mặc dù thị trường vốn tư nhân toàn cầu vẫn duy trì lượng vốn ở mức cao, quá trình giải ngân đang diễn ra ngày càng chọn lọc hơn, làm nổi bật xu hướng “flight to quality”. Tại Việt Nam, các doanh nghiệp có quản trị minh bạch, báo cáo tài chính rõ ràng và lợi nhuận đã được kiểm chứng tiếp tục thu hút sự quan tâm mạnh mẽ từ nhà đầu tư, ngay cả khi quy mô không quá lớn. Trong năm 2026, sự phân hóa này sẽ trở nên rõ nét hơn khi các tài sản chất lượng cao được giao dịch với điều khoản hợp lý, trong khi những doanh nghiệp yếu hơn buộc phải tái cấu trúc sâu hoặc chấp nhận quá trình đàm phán kéo dài để có thể hoàn tất giao dịch.
3. Thị Trường Nghiêng Về Bên Mua Và Định Giá Thận Trọng
Mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao cùng với định giá cổ phiếu thấp khiến cán cân đàm phán trên thị trường M&A tiếp tục nghiêng về phía bên mua trong năm 2026. So với giai đoạn đỉnh 2021–2022, mức định giá doanh nghiệp đã điều chỉnh đáng kể, buộc các bên tham gia giao dịch phải tiếp cận thị trường với kỳ vọng thực tế hơn. Trong bối cảnh này, nhà đầu tư sẽ thẩm định sâu hơn về chất lượng dòng tiền, đánh giá kỹ các nghĩa vụ ngoài bảng cân đối và quan tâm nhiều hơn đến rủi ro pháp lý cũng như khả năng vận hành, khiến M&A trở thành quá trình chọn lọc khắt khe thay vì chạy đua về tốc độ.
4. Tái Khởi Động Các Thương Vụ Bị Đình Trệ
Những yếu tố từng kìm hãm giao dịch trong giai đoạn 2022–2024 đồng thời tạo ra áp lực tái cấu trúc đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị sử dụng đòn bẩy tài chính cao, cần tái cấp vốn hoặc đang đối mặt với thách thức pháp lý và bài toán chuyển giao thế hệ. Khi kỳ vọng định giá dần tiệm cận thực tế hơn, nhiều thương vụ “lần hai” hoặc giao dịch tái cấu trúc được dự báo sẽ quay trở lại trong năm 2026, nhất là trong các lĩnh vực bất động sản, dịch vụ công nghiệp, dịch vụ tài chính và nền tảng tiêu dùng – logistics. Với các nhà đầu tư sở hữu nguồn vốn dài hạn và năng lực vận hành tốt, đây sẽ là giai đoạn mở ra nhiều cơ hội chiến lược mang tính nền tảng.
Kết Luận
Năm 2026 sẽ không phải là năm của các thương vụ M&A ồ ạt, mà là giai đoạn của chất lượng, kỷ luật và tư duy chiến lược dài hạn. Thị trường đang dịch chuyển từ mô hình “mua theo kỳ vọng” sang “mua theo giá trị thực”, nơi dòng tiền, quản trị và năng lực vận hành đóng vai trò quyết định đối với thành công của mỗi thương vụ. Trong bối cảnh đó, cả bên mua lẫn bên bán đều cần chuẩn bị kỹ lưỡng về tài chính, pháp lý và chiến lược để tận dụng hiệu quả chu kỳ M&A mới đang dần hình thành trong năm 2026.
